Kada je reč o srpskoj književnosti i istoriji, dva recentna izdanja nas vode u srednjovekovnu Srbiju. Roman Dejana Stojiljkovića „Olujni bedem“ dugo je iščekivani nastavak bestselera „Duge noći i crne zastave“ iz 2012. godine i drugi deo najavljenog petoknjižja o kraju nemanjićke države. Dok se „Duge noći i crne zastave“ bave turskim prodorom u Srbiju i padom Pirota u proleće 1386, radnja novog romana odigrava se u jesen iste godine, bitkom na Pločniku i opsadom i padom Niša. Stojiljković svoje romane piše u žanrovskom ključu u kom se mešaju istorija i epska fantastika, a njegovi junaci su, pored istorijskih figura kao što su knez Lazar, Vuk Branković, sultan Murat ili Bajazit Ilderim, i vitezovi Reda Zmaja – Miloš Obilić, Ivan Kosančić i Milan Toplica, ličnosti poznatije iz narodnih pesama i legendi nego iz istorijskih hronika. Stojiljkovićevi romani su brzi, ubedljivi i zanimljivi, i u svima znanu kosovsku legendu unose nove tonove i oživljavaju je na nov način.

Iz štampe je nedavno izašlo novo izdanje romana „Dorotej“ Dobrila Nenadića. Prvi put objavljen 1977, ovaj roman je do danas ostao jedno od najboljih dela s temom iz srpskog srednjeg veka, koje kroz višeglasno pripovednje tragične sudbine jednog kaluđera-vidara iz epohe kralja Milutina, donosi univerzalnu priču o ljudskosti u mračnim vremenima.

Jedan od aktuelnih književnih trendova u svetu jesu i istorijski romani u kojima se istorija i njeni protagonisti sagledavaju iz ženskog ugla. Autorki koja to čini veoma uspešno jeste britanska spisateljica Filipa Gregori. Ona je svetsku slavu i titulu „kraljice istorijskog žanra“ stekla serijalima u kojima pripoveda o krvavom XV i XVI veku u Britaniji, o Ratovima ruža i usponu dinastije Tjudora. U serijalu „Rodbinski ratovi“ Filipa Gregori je na vanredan način oživela ratove, bitke i dvorske intrige članova dinastija Lankastera, Jorka i Tjudora, a događaji o kojima u romanima piše predstavljeni su iz ugla ženskih likova. Iz štampe je izašao šesti tom ovog serijala, roman „Kraljeva kletva“, s uzbudljivom pričom o Margareti Pol, kćeri vojvode od Klarensa, jednog od malobrojnih pripadnika dinastije Plantageneta koji su preživeli Ratove ruža. Ona je u ovom romanu svedok poslednjih godina vladavine Henrija VII Tjudora, a zatim i vrtoglavog uspona kralja Henrija VIII, jednog od najvećih i najozloglašenijih engleskih kraljeva.

I biografski roman „Avijatičareva žena“ Melani Bendžamin donosi priču o jednoj ženi kao svedoku istorije. Junakinja romana je En Morou, supruga slavnog i kontroverznog Čarlsa Lindberga, prvog čoveka koji je preleteo Atlantik 1927. godine. En Morou je i sama nakon venčanja s Lindbergom postala avijatičarka, ali je večito ostala u muževljevoj senci. Ovaj roman pripoveda o njenom životu i sudbini, od susreta sa Lindbergom, preko srećnih godina u braku i borbe za nezavisnost i emancipaciju, do tragične smrti njihovog dvogodišnjeg sina koji je otet i ubijen, što je potreslo tadašnju svetsku javnost.

Roman američke spisateljice Alise Palombo „Violinista iz Venecije“, vodi nas u XVIII vek i govori o životu i ličnosti Antonija Vivaldija, i to opet iz ugla jedne žene. Junakinja romana je Adrijana d’Amato, ćerka bogatog venecijanskog trgovca, koja obožava muziku i uprkos ocu kradom počinje da pohađa časove violine kod Vivaldija, genijalnog kompozitora, violiniste, pesnika i sveštenika. Njih dvoje započinju zabranjenu vezu koja će im promeniti život. „Violinista iz Venecije“ je istorijski roman o strasti, muzici, ambiciji i životu posle ljubavi.

Od istorijsko-biografskih romana koji će se uskoro naći u prodaji, skrećemo pažnju na još dva naslova: neobičan roman „Gospođa Hudini“ Viktorije Keli govori o ljubavi čuvenog iluzioniste Harija Hudinija i njegove supruge Bes, a roman „Gala–Dali“ Karmen Domingo donosi priču o Jeleni Ivanovnoj Djakonovoj, supruzi i muzi najpre Pola Elijara, a zatim Salvadora Dalija, koju će svet zapamtiti pod imenom Gala Dali.

Autor: Nebojša Grujičić
Izvor: Vreme