Život u senci istorije – održana promocija knjige „Beogradski Jevreji“ Nebojše Jovanovića
Promocija knjige „Beogradski Jevreji“ Nebojše Jovanovića održana je 16. novembra u Delfi knjižari u SKC-u. Pored autora, o knjizi su govorili i Dubravka Dragović Šehović, urednica izdanja, i Milan Lukić, književni istoričar i urednik Književnih novina.
Knjiga Nebojše Jovanovića predstavlja jedinstvenu istorijsku sintezu duge prošlosti Beograda sagledanu kroz sudbinu jevrejskog naroda u njegovom najstarijem jezgru. Dok su Beogradom vladali različiti narodi, od 10. veka Jevreji su u njemu postojano živeli, radili i na različite načine doprinosili razvoju.
Prema Nebojšinim rečima, ideja za knjigu je nastala još pre trideset četiri godine. „Moje prvo radno mesto je bilo u Jevrejskom istorijskom muzeju. Tamo sam istraživao, bavio se različitim temama, među kojima je bila i istorija beogradskih Jevreja od 10. veka. U muzeju je postojao arhiv, koji su nazivali nesređenom građom, jer nije postojala sistematizovana podela te građe, ali mi je to i danas ostao kao jedan od najinteresantnijih i najdragocenijih arhiva, jer sam u njemu našao materijal koji se ne nalazi nigde drugde. Imao sam potrebu da se kad-tad vratim ovim temama i pre dve godine sam uspeo da ponovo krenem da istražujem i oblikujem jednu priču o Jevrejima u Beogradu. Istraživački posao podrazumeva arhivski rad. Kao izvore sam koristio neobjavljenu arhivsku građu, iz Jevrejskog istorijskog muzeja, Arhiva Srbije, SANU-a, Istorijskog arhiva u Šapcu.“
„Uvek se sazna mnogo toga novog kada radite ovakve knjige, a do sada nismo imali štivo ovog tipa kod nas“, kaže Dubravka Dragović Šehović. „To je deo nas, naše istorije i tradicije, to su naši sugrađani, ’Srbi Mojsijeve vere’, koji su se osećali Srbima vekovima unazad i delili smo istu sudbinu. Knjiga je podeljena veoma interesantno: imamo istorijski deo gde vidimo kako su se stvari odvijale od 10. veka do današnjih dana, ali tu postoje brojne priče o ljudima, posebnim pojedincima koji su ostavili značajan trag. Ne zovu se brojne ulice i kulturne ustanove po njima tek tako. Ovde ima i nekih ljudi o kojima se malo zna, ali njihove sudbine pokazuju sav trud i želju da se uklope u ovu sredinu, svu njihovu ljubav prema Srbiji, prema narodu kome pripadaju bez obzira na to što su Mojsijeve vere. Posebno mi se dopada Nebojšin pristup, što se bavi razvojem političke misli u Srbiji i načinom na koji su se određene manjine tretirale, o čemu se zna veoma malo. Ova knjiga s te strane pruža odgovore i znanja koja su nam neophodna da razumemo današnje stvari. U knjizi postoji istorijski deo, a sa druge strane imamo šetnju jevrejskim grobljem u kojoj Nebojša piše o tim ličnostima (Olga Alkalaj, braća Buli, Marsel Davidović, Geca Kon, braća Baruh, Moša Pijade, Lujo Davičo) sa pravom dozom emotivnosti, prikazujući ih na pravi način, a u kratkoj formi, što je veoma teško, ali on piše dokumentaristiku tako da vas zaintrigira i da uživate čitajući je kao najzanimljiviji roman.“
„Kada je reč o Jevrejima u Beogradu, oni su pre svega uticali na urbani deo prestonice, ali i Srbije jer su sticajem okolnosti dolazili iz kulturno razvijenijih prostora. Bio je talas Jevreja Sefarda iz Španije, posle toga su dolazili Jevreji Aškenazi sa germanskog jezičkog prostora. Jevreji su dolazili na ovo podneblje koje je bilo pod turskom vlašću i menjali gradove. Donosili su ne samo drugi jezik, već i druge religijske karakteristike, druge navike i ponašanja. Sredinom 19. veka Jevreji su činili oko 10% stanovništva Beograda, što je veoma mnogo, ako znamo da ih danas ima oko hiljadu i po. Donose sa sobom nove zanate, istančan osećaj za trgovinu, doneli su čak i prvu fudbalsku loptu u ovaj grad. Pritom su bili vrlo lojalni sredini u koju su došli. Nebojša nije uobičajeni istoričar koji vlada samo podacima, godinama i brojkama, već govori i o svakodnevnim detaljima, privatnom životu znamenitih ličnosti, ali i njihovom učestvovanju u nekim od odsudnih trenutaka za srpsku istoriju. Šetnjom po jevrejskom groblju u Beogradu polazi se od glavnog simbola na groblju, sumbula, mermernog spomenika koji ima i Davidovu zvezdu, ali i šajkaču i srpski grb, čime se na najbolji način vidi spoj dve različite kulture, dva bliska naroda koji su kroz istoriju često bili upućeni jedni na druge i, nažalost, često su kroz istoriju stradali“, kaže Milan Lukić.
Prema Nebojšinim rečima, ideja za knjigu je nastala još pre trideset četiri godine. „Moje prvo radno mesto je bilo u Jevrejskom istorijskom muzeju. Tamo sam istraživao, bavio se različitim temama, među kojima je bila i istorija beogradskih Jevreja od 10. veka. U muzeju je postojao arhiv, koji su nazivali nesređenom građom, jer nije postojala sistematizovana podela te građe, ali mi je to i danas ostao kao jedan od najinteresantnijih i najdragocenijih arhiva, jer sam u njemu našao materijal koji se ne nalazi nigde drugde. Imao sam potrebu da se kad-tad vratim ovim temama i pre dve godine sam uspeo da ponovo krenem da istražujem i oblikujem jednu priču o Jevrejima u Beogradu. Istraživački posao podrazumeva arhivski rad. Kao izvore sam koristio neobjavljenu arhivsku građu, iz Jevrejskog istorijskog muzeja, Arhiva Srbije, SANU-a, Istorijskog arhiva u Šapcu.“
„Uvek se sazna mnogo toga novog kada radite ovakve knjige, a do sada nismo imali štivo ovog tipa kod nas“, kaže Dubravka Dragović Šehović. „To je deo nas, naše istorije i tradicije, to su naši sugrađani, ’Srbi Mojsijeve vere’, koji su se osećali Srbima vekovima unazad i delili smo istu sudbinu. Knjiga je podeljena veoma interesantno: imamo istorijski deo gde vidimo kako su se stvari odvijale od 10. veka do današnjih dana, ali tu postoje brojne priče o ljudima, posebnim pojedincima koji su ostavili značajan trag. Ne zovu se brojne ulice i kulturne ustanove po njima tek tako. Ovde ima i nekih ljudi o kojima se malo zna, ali njihove sudbine pokazuju sav trud i želju da se uklope u ovu sredinu, svu njihovu ljubav prema Srbiji, prema narodu kome pripadaju bez obzira na to što su Mojsijeve vere. Posebno mi se dopada Nebojšin pristup, što se bavi razvojem političke misli u Srbiji i načinom na koji su se određene manjine tretirale, o čemu se zna veoma malo. Ova knjiga s te strane pruža odgovore i znanja koja su nam neophodna da razumemo današnje stvari. U knjizi postoji istorijski deo, a sa druge strane imamo šetnju jevrejskim grobljem u kojoj Nebojša piše o tim ličnostima (Olga Alkalaj, braća Buli, Marsel Davidović, Geca Kon, braća Baruh, Moša Pijade, Lujo Davičo) sa pravom dozom emotivnosti, prikazujući ih na pravi način, a u kratkoj formi, što je veoma teško, ali on piše dokumentaristiku tako da vas zaintrigira i da uživate čitajući je kao najzanimljiviji roman.“
„Kada je reč o Jevrejima u Beogradu, oni su pre svega uticali na urbani deo prestonice, ali i Srbije jer su sticajem okolnosti dolazili iz kulturno razvijenijih prostora. Bio je talas Jevreja Sefarda iz Španije, posle toga su dolazili Jevreji Aškenazi sa germanskog jezičkog prostora. Jevreji su dolazili na ovo podneblje koje je bilo pod turskom vlašću i menjali gradove. Donosili su ne samo drugi jezik, već i druge religijske karakteristike, druge navike i ponašanja. Sredinom 19. veka Jevreji su činili oko 10% stanovništva Beograda, što je veoma mnogo, ako znamo da ih danas ima oko hiljadu i po. Donose sa sobom nove zanate, istančan osećaj za trgovinu, doneli su čak i prvu fudbalsku loptu u ovaj grad. Pritom su bili vrlo lojalni sredini u koju su došli. Nebojša nije uobičajeni istoričar koji vlada samo podacima, godinama i brojkama, već govori i o svakodnevnim detaljima, privatnom životu znamenitih ličnosti, ali i njihovom učestvovanju u nekim od odsudnih trenutaka za srpsku istoriju. Šetnjom po jevrejskom groblju u Beogradu polazi se od glavnog simbola na groblju, sumbula, mermernog spomenika koji ima i Davidovu zvezdu, ali i šajkaču i srpski grb, čime se na najbolji način vidi spoj dve različite kulture, dva bliska naroda koji su kroz istoriju često bili upućeni jedni na druge i, nažalost, često su kroz istoriju stradali“, kaže Milan Lukić.
1/8
Knjigu „Beogradski Jevreji“ možete naći u svim Delfi knjižarama, Laguninim klubovima čitalaca, onlajn knjižari delfi.rs, kao i na sajtu laguna.rs.
